اتواسکلروزیس

اتواسکلروزیس چیست؟ علت، علائم و درمان کم شنوایی گوش میانی

اتو به معنی گوش، اسکلروز به معنی سخت شدن و سفت غیر طبیعی هر بافت از بدن می باشد و معنی آن به طور کامل، سخت شدن یا سفت شدن غیرطبیعی بافت گوش، بازسازی استخوان فرآیندی است طبیعی و مادالعمر حال اگر جای بافتهای قدیمی بازسازی غیرطبیعی اتفاق بیافتد و بافتهای غیرطبیعی در استخوانچه های گوش، جایگزین شود حرکت استخوانچه ها برای انتقال صدا از گوش خارجی به گوش میانی دچار اختلال می شود. این بیماری پیشرونده است و ابتدا یک گوش درگیر می شود و بعد از مدتی گوش دیگر نیز مبتلا می-گردد. و معمولاً در سن جوانی بین 10 تا 20 سال شروع می شود. در مراحل اولیه فقط استخوانچه های گوش میانی درگیر می شوند اما با پیشرفت بیماری ممکن است گوش داخلی نیز درگیر این بیماری شوند.

 چگونه ما می شنویم؟

برای درک بهتر بیماری اتواسکلروزیس، ابتدا باید بدانیم فرآیند شنوایی چگونه انجام می شود.

زمانی که صدا وارد گوش می شود، ابتدا از گوش خارجی عبور کرده و به پرده گوش می رسد. سپس این ارتعاشات به استخوانچه های گوش میانی (چکشی، سندانی و رکابی) منتقل می شوند. وظیفه این استخوانچه ها تقویت انرژی صوتی و انتقال آن به گوش داخلی است.

از آنجا که مایع داخل گوش داخلی نسبت به هوا مقاومت (امپدانس) بیشتری دارد، بخشی از انرژی صوتی در حالت طبیعی از بین می رود. اما استخوانچه های گوش با عملکرد تقویتی خود، این افت انرژی را جبران می کنند تا صدا با قدرت کافی به حلزون گوش (Cochlea) برسد.

در حلزون، امواج مکانیکی صدا به سیگنال های الکتریکی تبدیل شده و از طریق عصب شنوایی به مغز ارسال می شوند. مغز نیز این سیگنال ها را به عنوان صدا تفسیر می کند.

 اگر این سیستم دچار اختلال شود چه اتفاقی می افتد؟

در بیماری اتواسکلروزیس (Otosclerosis)، به دلیل رشد غیرطبیعی استخوان در اطراف استخوانچه های گوش میانی، حرکت طبیعی آن ها محدود می شود. در نتیجه:

• انتقال صدا به گوش داخلی به درستی انجام نمی شود
• تقویت طبیعی صوت مختل می شود
• فرد دچار کم شنوایی انتقالی (Conductive Hearing Loss) می گردد

به همین دلیل، اتواسکلروزیس یکی از مهم ترین بیماری هایی است که مستقیماً عملکرد مکانیکی گوش میانی را تحت تأثیر قرار می دهد.

علل اتواسکلروزیس

علت دقیق این بیماری هنوز به طور کامل مشخص نشده است، اما تحقیقات نشان می دهد که چند عامل می توانند در بروز آن نقش داشته باشند:

 1. عوامل ژنتیکی

در بیش از 50٪ بیماران، سابقه خانوادگی دیده می شود.

• اگر یکی از والدین مبتلا باشد، احتمال درگیری فرزند حدود 25٪ است
• اگر هر دو والد مبتلا باشند، این احتمال به حدود 50٪ افزایش می یابد

با این حال، وجود یا عدم وجود سابقه خانوادگی همیشه تعیین کننده نیست و هنوز ژن های دقیق مرتبط با بیماری در حال بررسی هستند.

 2. تغییرات هورمونی (بارداری)

در برخی زنان، بارداری و تغییرات هورمونی می تواند باعث شروع یا تشدید علائم شود.
در افرادی که از قبل مبتلا هستند، این تغییرات ممکن است روند بیماری را سریع تر کند.

 3. ضربه های فیزیکی

آسیب های شدید به سر یا ناحیه گوش (مانند ورزش های رزمی یا تصادفات) ممکن است در برخی موارد با شروع یا تشدید بیماری همراه باشد.

 4. عفونت های ویروسی (مانند سرخک)

برخی مطالعات ارتباط احتمالی بین ویروس سرخک و تغییرات استخوانی در گوش را مطرح کرده اند.
همچنین مشاهده شده افرادی که واکسیناسیون سرخک داشته اند، کمتر در معرض این بیماری قرار می گیرند.

 5. عوامل خودایمنی

در این فرضیه، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت های طبیعی گوش حمله می کند و باعث تغییرات استخوانی می شود.
این فرآیند معمولاً با ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی فعال می گردد.

 چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟

• این بیماری معمولاً از سنین جوانی (10 تا 30 سال) شروع می شود
• علائم اغلب در 20 تا 30 سالگی آشکارتر می شوند
• شیوع آن در زنان کمی بیشتر از مردان است
• در افراد با زمینه ژنتیکی، احتمال ابتلا بالاتر است
• در نژادهای قفقازی شایع تر از سایر نژادها گزارش شده است

نشانه های اتواسکلروزیس

-    اولین نشانه کم شنوایی می باشد فرد مبتلا ابتدا احساس می کند صداهای خیلی کم و زمزمه ها و پچ-پچ ها را به صورت دقیق نمی شنود. معمولاً کم شنوایی پیشرونده است. ابتدا از یک گوش شروع می-شود و معمولاً بعد از مدتی گوش دیگری را نیز درگیر می کند. پس در نوع پیشرفته آن کم شنوایی دو طرفه می باشد. -    یکی دیگر از نشانه های اتواسکلروزیس و زوز گوش می باشد که غالباً به صورت هیس هیس یا صدای زنگ و یا صدای خش خش و.... می باشد. -    گیجی و عدم تعادل که کمتر در این افراد دیده می شود.

تشخیص اتواسکلروزیس

بیمار بر اساس نشانه های که دارد (وزوز و کم شنوایی) باید به پزشک گوش و حلق و بینی مراجعه کند متخصص ابتدا بیمار را معاینه می کند و اگر در معاینه ظاهری مشکلی وجود نداشته باشد بیمار راحت آزمایش شنوایی سنجی به متخصص شنوایی سنجی معرفی می نماید در شنوایی سنجی آزمایشات مختلفی از بیمار گرفته می شود از جمله شنوایی سنجی با تون خالص، تمپانومتری، رفلکس اکوستیک و تستهای دیاپازونی، آزمایش ها اگر مشکوک به اتواسکلروزیس داشتن را نشان دهد پزشک بیمار را برای انجام آزمایشات تصویربرداری (سی تی اسکن) معرفی می نماید. چون این بیماری معمولاً پیشرونده است. پیشنهاد می شود هر 6 ماه یکبار فرد مشکوک آزمایش شنوایی انجام دهد تا میزان پیشرفت کم شنوایی دائماً رصد شود تا به قطعیت این بیماری تشخیص داده شود.

درمان اتواسکلروزیس

درمان اتواسکلروزیس وابسته به شرایط خاص بیمار، پیشرفت بیماری و تشخیص پزشک برای انتخاب بهترین درمان بستگی دارد. دیدگاه ها و نگرشهای مختلفی برای درمان وجود دارد که شامل:

- انتظار و مراقبت میزان پیشرفت اتواسکلروزیس برای افراد مختلف متفاوت است. در بعضی از افراد مبتلا به این بیماری سرعت پیشرفت آن کم می باشد. با انجام آزمایش های منظم و دوره ای، باید منتظر نظر متخصص در مورد نوع درمان باشیم. و این که آیا در حال حاضر درمان خاصی نیاز است یا خیر.

سمعک بسیاری از افرادی که کم شنوایی انتقالی ناشی از این بیماری را دارند در تعاملا اجتماعی و ارتباط و انجام کارهای شخصی دچار مشکل می شوند. برای کم کردن این مشکلات با نظر متخصص مربوطه و با مراجعه به مراکز شنوایی سنجی متخصص شنوایی، سمعک مناسب را با توجه به شرایط بیمار برای او تجویز می کند. کلینیک سمعک اشراق با متخصصین حرفه ای دراین زمینه شما را در انتخاب سمعک مناسب با بهترین قیمت سمعک، همراهی می کند.

- درمان داروی فلورایدسدیم برخی از پزشکان برای کند کردن پیشرفت این بیماری، این دارو را تجویز می کنند با این وجود درباره نحوه عملکرد این دارو و اثربخشی آن اختلاف نظر وجود دارد.

- جراحی (استاپدکتومی) پزشک جراح در صورت پیشرفت اتواسکلروزیس به نقطه معینی براساس نتایج آزمایشات انجام شده و شرایط بیمار عمل جراحی را پیشنهاد می دهد با برداشتن نواحی آسیب دیده و جایگزینی آن توسط پروتز مصنوعی هم از پیشرفت جلوگیری می کند و به احتمال زیاد شنوایی بیمار تا حد زیادی برمی گردد جراحی ممکن است همیشه موفقیت آمیز نباشد و با عوارضی نیز همراه باشد. از عوارض آن می توان به تغییرات در چشایی، بی-حسی صورت، بدتر شدن و زوز گوش و عدم تعادل و گیجی که به مرور زمان این عوارض کم می شوند و به صورت موقتی می باشند. باید گفت اولویتهای درمان را متخصص برای بیمار طراحی می کند و این طراحی برای بیماران مختلف متفاوت است.

درمان اتواسکلروزیس

-    آزمایشات شنوایی و تصویری به صورت دوره هایی برای بررسی مقدار پیشرفت بیماری -    ارتباط مداوم با پزشکان متخصص این بیماری، برای طرح ریزی و برنامه ریزی یک درمان مؤثر. -    سبک زندگی سالم. (ورزش ، تغذیه) و کم کردن استرسهای روزمره و داشتن سلامت روحی و روانی در بیماری اتواسکلروزیس اولویت درمانی با توجه به شرایط بیمار انتخاب می شود. در سنین بالاتر از 55 سال معمولاً اولویت با سمعک است البته باید میزان پیشرفت بیماری نیز مدنظر قرار گیرد. در سنین پایین تر از 55 سال اگر پیشرفت بیماری کم باشد سمعک توصیه می شود اما اگر پیشرفت بیماری سریع باشد با توجه به تشخیص متخصص جراحی توصیه می شود. جراحی هم با خطراتی همراه است. اما بعد از جراحی چقدر ممکن است شنوایی برگردد تبحر جراح، شرایط بیمار بستگی دارد. بیشتر جراحیها ممکن است موفقعیت آمیز باشد اما ممکن است به طور 100% شنوایی بیمار بازنگردد اما جلوگیری از پیشرفت بیماری یکی از دستاوردهای مهم جراحی است. برخی از افرادی که تحت عمل جراحی قرار می گیرند ممکن است شنوایی آنها به طور کامل برنگردد که برای این افراد سمعک توصیه می شود.