بیش شنوایی یا هایپراکیوزیس؛ وقتی صداهای معمولی هم غیرقابل تحمل می شوند

اگر هنگام شنیدن صداهای عادی مثل صحبت کردن دیگران، صدای شیر آب، ظرف شستن یا صدای موتور خودرو احساس درد، ناراحتی شدید یا اضطراب دارید، ممکن است دچار بیش شنوایی (هایپراکیوزیس) باشید. این مشکل معمولاً باعث کاهش شنوایی نمی شود، اما می تواند کیفیت زندگی، سلامت روان و روابط اجتماعی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. تشخیص زودهنگام و مراجعه به متخصص می تواند به کنترل علائم کمک کند.

هایپراکیوزیس چیست؟

بیش شنوایی یا هایپراکیوزیس یک اختلال شنوایی نسبتاً نادر است که در آن صداهایی که برای بیشتر افراد طبیعی هستند، برای فرد مبتلا آزاردهنده، دردناک یا حتی غیرقابل تحمل به نظر می رسند.

افرادی که شنوایی طبیعی دارند، طیف گسترده ای از صداها را با شدت های مختلف تجربه می کنند؛ اما فرد مبتلا به هایپراکیوزیس ممکن است همان صداها را بسیار شدیدتر از حد واقعی احساس کند.

چه صداهایی برای فرد مبتلا آزاردهنده هستند؟

صداهایی که برای بیشتر مردم کاملاً عادی هستند، ممکن است برای افراد مبتلا بسیار آزاردهنده باشند، از جمله:

• صحبت کردن افراد با صدای معمولی
• صدای موتور خودرو
• صدای جریان آب در سینک
• کار کردن لوازم برقی
• ورق زدن صفحات کتاب
• صدای گریه نوزاد
• زنگ هشدار
• شکستن شیشه

برخی افراد علاوه بر ناراحتی، احساس درد، فشار یا پری در گوش را نیز تجربه می کنند.

یک تجربه واقعی نزدیک به زندگی روزمره

تصور کنید صبح زود در آشپزخانه ایستاده اید و یکی از اعضای خانواده در حال خالی کردن ماشین ظرفشویی است. صدای برخورد قاشق ها و بشقاب ها برای دیگران کاملاً عادی است؛ اما برای فردی که دچار بیش شنوایی است، این صدا می تواند مانند برخورد چندین جسم فلزی در نزدیکی گوش باشد.

«اول فکر می کردم مشکل از اعصابم است. اما کم کم متوجه شدم حتی صدای باز شدن شیر آب یا صحبت معمولی هم باعث می شود ناخودآگاه گوش هایم را بگیرم و از محیط دور شوم.»

چنین تجربه ای باعث می شود بسیاری از افراد به تدریج از جمع های خانوادگی یا محیط های شلوغ فاصله بگیرند.

شیوع بیش شنوایی چقدر است؟

بیش شنوایی بیماری شایعی نیست و آمار دقیق آن مشخص نشده است.

• حدود یک نفر از هر ۵۰ هزار نفر ممکن است به این اختلال مبتلا باشد.
• در کودکان و نوجوانان میزان شیوع بین ۳.۲ تا ۱۷.۱ درصد گزارش شده است.
• در بزرگسالان این میزان حدود ۸.۱ تا ۱۵.۲ درصد تخمین زده می شود.

به دلیل نبود روش تشخیصی واحد، تعیین آمار دقیق دشوار است.

علل ایجاد هایپراکیوزیس

این اختلال می تواند در هر سنی ایجاد شود و ممکن است یک یا هر دو گوش را درگیر کند.

علائم هایپراکیوزیس چیست؟

افراد مبتلا ممکن است علائم زیر را تجربه کنند:

آیا هایپراکیوزیس با وزوز گوش ارتباط دارد؟

بله. بسیاری از افراد مبتلا به بیش شنوایی همزمان وزوز گوش را نیز تجربه می کنند. در برخی افراد این دو مشکل می توانند یکدیگر را تشدید کنند و باعث شوند تحمل صداهای محیطی دشوارتر شود.

هایپراکیوزیس چگونه تشخیص داده می شود؟

تشخیص این اختلال همیشه ساده نیست و همه پزشکان با آن آشنایی کامل ندارند.

مراحل تشخیص

1. بررسی سابقه پزشکی
2. معاینه گوش
3. انجام تست های شنوایی
4. در صورت نیاز تصویربرداری MRI

هایپراکیوزیس چگونه درمان می شود؟

صدا درمانی

در این روش فرد به تدریج در معرض صداهایی با شدت بیشتر قرار می گیرد تا تحمل سیستم شنوایی افزایش پیدا کند.

درمان شناختی رفتاری (CBT)

این روش کمک می کند اضطراب و ترس ناشی از صدا کاهش پیدا کند.

درمان بازآموزی وزوز گوش (TRT)

اگر فرد همزمان وزوز گوش داشته باشد، ممکن است از این روش استفاده شود.

جراحی

در برخی موارد خاص و در صورت وجود مشکلات ساختاری، پزشک ممکن است جراحی را پیشنهاد کند.

آیا بیش شنوایی یک بیماری روانی است؟

خیر. بیش شنوایی یک اختلال شنوایی است و بیماری روانی محسوب نمی شود. با این حال زندگی با حساسیت شدید به صدا می تواند باعث بروز مشکلاتی مانند اضطراب، استرس، افسردگی و انزوای اجتماعی شود و همین مشکلات نیز ممکن است علائم را تشدید کنند.