عفونت گوش

عفونت گوش

عفونت گوش یکی از شایع ترین مشکلات گوش است که در کودکان بسیار بیشتر از بزرگسالان دیده می شود، اما وقتی در بزرگسالان رخ می دهد می تواند نشانه یک مشکل زمینه ای جدی تر باشد. این بیماری معمولاً با گوش درد، احساس پری یا انسداد گوش، خارش، ترشح و گاهی کاهش شنوایی همراه است و یکی از دلایل اصلی مراجعه کودکان به پزشک به شمار می رود.

در صورت بی توجهی یا درمان ناقص، عفونت گوش می تواند به عوارض مهمی مانند پارگی پرده گوش، ماستوئیدیت، مننژیت، فلج عصب صورت و در موارد نادر در بزرگسالان، مشکلات تعادلی و بیماری منیر منجر شود.

ساختمان گوش و ارتباط آن با عفونت

گوش از سه بخش اصلی تشکیل شده است:

• گوش خارجی: شامل لاله گوش و مجرای گوش
  
  
• گوش میانی: شامل پرده گوش و استخوانچه های شنوایی
  
  
• گوش داخلی: شامل حلزون شنوایی و سیستم تعادلی

هرکدام از این بخش ها می توانند به طور جداگانه درگیر عفونت های ویروسی، باکتریایی یا قارچی شوند و همین موضوع باعث تفاوت علائم و روش درمان می شود.

مقایسه انواع عفونت گوش

انواع عفونت گوش و دلایل آن

عفونت گوش خارجی (گوش شناگر) چیست؟

عفونت گوش خارجی که به آن گوش شناگر هم گفته می شود، نوعی التهاب یا عفونت در مجرای بیرونی گوش است. این نام گذاری به این دلیل است که این مشکل بیشتر در افرادی دیده می شود که زیاد شنا می کنند یا گوش آن ها به طور مداوم در معرض رطوبت و آب قرار دارد.

وقتی محیط داخل گوش مرطوب می ماند، شرایط برای رشد باکتری ها و قارچ ها فراهم می شود و همین موضوع می تواند باعث ایجاد عفونت در کانال گوش شود.

چرا عفونت گوش خارجی ایجاد می شود؟

پوست مجرای گوش به طور طبیعی مثل یک سد محافظ عمل می کند و از ورود میکروب ها به بافت های حساس زیرین جلوگیری می کند.
اما اگر این سد محافظ آسیب ببیند، راه برای ورود باکتری ها و قارچ ها باز می شود.مهم ترین دلایل ایجاد عفونت گوش خارجی عبارت اند از:

• باقی ماندن رطوبت داخل گوش بعد از شنا یا حمام
• استفاده نادرست از گوش پاک کن یا وارد کردن اجسام خارجی به گوش
• خراش یا آسیب دیدگی پوست مجرای گوش
• تغییر محیط طبیعی و اسیدی گوش
• تماس با مواد شیمیایی تحریک کننده (مثل برخی شامپوها یا اسپری ها)

 نکته مهم:
تمیزکاری بیش ازحد گوش، برخلاف تصور رایج، یکی از عوامل اصلی عفونت گوش خارجی است.

علائم عفونت گوش خارجی

علائم این نوع عفونت معمولاً به تدریج شروع می شوند و اگر درمان نشوند، شدت پیدا می کنند. شایع ترین نشانه ها شامل موارد زیر است:

• گوش درد، به ویژه هنگام لمس یا کشیدن لاله گوش
• خارش داخل مجرای گوش
• قرمزی و تورم کانال گوش
• ترشح چرکی یا گاهی خونی از گوش
• احساس پری یا گرفتگی گوش
• کاهش شنوایی موقت
• وزوز یا زنگ زدن گوش
• انتشار درد به صورت یا گردن
• تورم غدد لنفاوی اطراف گوش

درمان عفونت گوش خارجی چگونه است؟

درمان این عفونت معمولاً ساده و بسیار مؤثر است، به شرطی که به موقع انجام شود.

روش های درمان شامل:

• پرهیز موقت از شنا و خیس شدن گوش
• استفاده از مسکن ها برای کاهش درد
• مصرف قطره ها یا داروهای آنتی بیوتیکی با تجویز پزشک
• استفاده از داروهایی که محیط مجرای گوش را اسیدی کرده و جلوی رشد میکروب ها را می گیرند

برای تشخیص دقیق، پزشک گوش را با اتوسکوپ معاینه می کند و وضعیت پرده گوش را بررسی می کند. پرده گوش سالم معمولاً صورتی مایل به خاکستری است، اما در صورت عفونت ممکن است قرمز و متورم دیده شود.

در برخی موارد، به ویژه در کودکانی که دچار عفونت های مکرر گوش می شوند، آزمایش هایی مثل تمپانومتری، شنوایی سنجی یا آزمایش خون نیز درخواست می شود تا علت زمینه ای بررسی شود.

کلینیک سمعک اشراق با بهره گیری از تجهیزات پیشرفته و کادری مجرب، خدمات تشخیص و درمان انواع اختلالات شنوایی از جمله تست های مرتبط با عفونت های گوش را ارائه می دهد. همچنین با انجام کامل ترین تست های شنوایی سنجی، به افراد کم شنوا در مسیر تشخیص دقیق و درمان مناسب کمک می کند.برای انتخاب سمعک و اطلاع از قیمت و خرید به صفحه سمعک مراجعه کنید. 

عفونت گوش میانی (اوتیت میانی)

عفونت گوش میانی یکی از بیماری های شایع، به ویژه در کودکان است. این بیماری اغلب در پی عفونت های ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی یا آلرژی ایجاد می شود و در مواردی نیز باکتری ها عامل آن هستند.

نقش شیپور استاش در ایجاد عفونت

در حالت طبیعی، شیپور استاش مسئول تهویه و تخلیه ترشحات گوش میانی است. اما هنگام سرماخوردگی، آلرژی یا سایر التهابات تنفسی، این لوله متورم و مسدود می شود. در نتیجه:

• تهویه گوش میانی مختل شده،

• فشار منفی و خلأ در گوش میانی ایجاد می شود،

• و این شرایط باعث مکش ویروس ها و باکتری ها از حلق به داخل گوش میانی می گردد.

همچنین مایع تجمع یافته در گوش که تخلیه نمی شود، به محیطی مناسب برای رشد میکروارگانیسم ها تبدیل شده و منجر به عفونت حاد یا مزمن گوش میانی می شود. در این وضعیت، حرکت پرده گوش مختل شده و کاهش شنوایی احساس می شود.

علل و عوامل مؤثر در انسداد شیپور استاش

عوامل متعددی می توانند باعث اختلال در عملکرد شیپور استاش شوند:

• آلرژی های فصلی یا مزمن

• سرماخوردگی و عفونت های ویروسی

• عفونت های سینوسی

• وجود مخاط اضافی در بینی و گلو

• استعمال دخانیات یا تماس با دود سیگار

• بزرگ بودن لوزه سوم

• تغییرات ناگهانی در فشار هوا (مانند پرواز یا کوهنوردی)

چه کسانی بیشتر در معرض عفونت گوش میانی هستند؟

کودکان به دلایل زیر بیشتر در معرض ابتلا قرار دارند:

• شیپور استاش در کودکان کوتاه تر، باریک تر و افقی تر است که تخلیه مایعات را دشوارتر می کند.

• تغذیه با شیشه شیر به ویژه در حالت خوابیده، خطر عفونت را افزایش می دهد.

• سیستم ایمنی کودکان هنوز به طور کامل رشد نکرده است.

سایر عوامل خطر:

• استفاده از پستانک

• حضور در محیط های آلوده به دود سیگار

• ابتلا به عفونت های اخیر تنفسی

• تغییرات آب وهوایی یا ارتفاع

علائم عفونت گوش میانی

علائم این بیماری معمولاً ۲ تا ۷ روز پس از شروع سرماخوردگی یا عفونت تنفسی بروز می کنند:

• درد گوش (خفیف تا شدید)

• تب

• ترشح از گوش (گاهی زرد یا خونی)

• کاهش شنوایی

• وزوز گوش

• بی قراری، گریه های غیرمعمول در کودکان

• مشکل در خوابیدن

• احساس پری یا فشار در گوش

• کاهش اشتها

روش های درمان

در بیشتر موارد، درمان اولیه شامل استراحت، کنترل درد با داروهای مسکن و رعایت بهداشت عمومی است. این اقدامات اغلب باعث بهبود خودبه خود عفونت در چند روز می شوند.

درمان های دارویی و تخصصی:

• در صورت تداوم یا شدت عفونت، آنتی بیوتیک خوراکی توسط پزشک تجویز می شود.

• کودکانی که به طور مکرر دچار عفونت گوش می شوند، ممکن است به جراحی و قرار دادن لوله تهویه (VT) در پرده گوش نیاز داشته باشند تا تخلیه مایعات تسهیل شود.

• در مواردی که لوزه سوم عامل انسداد شیپور استاش باشد، برداشتن لوزه سوم با نظر متخصص گوش، حلق و بینی انجام می گیرد.

اوتیت خارجی در کودکان

اوتیت خارجی یا التهاب کانال گوش بیرونی، در کودکان شایع است. در نوع حاد، کودک دچار درد شدید گوش و گاهی ترشح گوش (اتوره) می شود. نوع مزمن معمولاً با خارش، درد خفیف و کاهش شنوایی انتقالی همراه است.

علائم بالینی:

• درد، قرمزی و تورم مجرای گوش

• ترشح سفت و بدبو

• بزرگ شدن غدد لنفاوی اطراف گوش

عوامل مستعد کننده:

• رطوبت زیاد (شنا، تعریق)

• خشکی پوست گوش

• آسیب های پوستی (مثل اگزما)

• دستکاری گوش یا استفاده از گوش پاک کن

میکروارگانیسم های شایع:

• Pseudomonas aeruginosa

• Staphylococcus aureus

• قارچ هایی مانند کاندیدا و آسپرژیلوس

درمان:

• تمیز کردن مجرای گوش

• قطره های اسیدی و ضد میکروبی

• در موارد شدید، آنتی بیوتیک خوراکی یا جراحی

پیشگیری:

• استفاده از محلول الکل ۷۰٪ یا اسید استیک ۲٪ بعد از شنا

• پرهیز از دستکاری گوش

• محافظت از گوش هنگام حمام در دوران التهاب

اوتیت میانی در کودکان

اوتیت میانی التهاب گوش میانی است که به صورت حاد یا مزمن (چرکی یا سروزی) بروز می کند. این بیماری، پس از سرماخوردگی، دومین بیماری شایع کودکان است و اغلب بین ۶ تا ۱۸ ماهگی اتفاق می افتد.

علل:

• ویروس ها (RSV، راینوویروس، آنفلوآنزا)

• باکتری ها (پنوکوک، هموفیلوس، موراکسلا)

مکانیسم بیماری:

کوتاه و افقی بودن شیپور استاش در کودکان، به همراه احتقان تنفسی، باعث ایجاد فشار منفی در گوش میانی، تجمع ترشحات و رشد باکتری ها می شود.

علائم:

• تب، گوش درد، بی قراری کودک

• التهاب و برجستگی پرده گوش

• ترشح چرکی یا خونی در موارد شدید

درمان:

• در موارد خفیف، درمان حمایتی و کنترل درد

• در موارد شدید، آنتی بیوتیک خوراکی

• گاهی نیاز به لوله تهویه گوش (VT) یا برداشتن لوزه سوم در اوتیت های مزمن

پیشگیری:

• تغذیه با شیر مادر

• واکسن پنوکوک

• پرهیز از دود سیگار

• مدیریت حساسیت ها و عفونت های مکرر تنفسی

عفونت گوش داخلی ( لابیرنتیت )

التهاب در گوش داخلی که شامل حلزون ( شنوایی ) مجرای نیم دایره و اوتریکول ساکول ( مرتبط به تعادل ) که به صورت عفونتهای ویروسی و با کتریایی بروز می کند . عفونت ویروسی شایع ترین علت عفونت گوش می باشد . ویروسهای مرتبط به عفونت گوش شامل آنفولانزا ، تبخال ، و فلج اطفال ... می باشد که از نوع عفونت باکتریایی شایع تر می باشد .

چه مدت عفونت گوش داخلی طول می کشد ؟

بستگی به این دارد عفونت چه قدر شدید باشد . اگر به موقع درمان شود بیشتر عفونتهای گوش داخلی از چند روز تا 2 هفته بدون آسیب دائمی در گوش بر طرف می شود اما برخی از عفونتهای گوش داخلی ممکن است باعث آسیب جزئی یا شدید شنوایی بشود . اگر سیستم تعادلی دهلیزی نیز آسیب ببیند ممکن است زمان بهبودی طولانی تر شود نسبت به عفونتهای گوش میانی و خارجی ، عفونتهای گوش داخلی دوام بیشتری دارند و تا 6 هفنه نیز ممکن است درمان آن طول بکشد .

علائم عفونت گوش داخلی

علائم عفونت گوش داخلی به سرعت شروع شده و ممکن است برای چند روز علائم آن شدید باشد این علائم شامل :

•    سرگیجه
•   حالت تهوع
•     کم شنوایی
•     وزوز گوش
•     مشکل در تمرکز چشمها
•     سبکی سر

درمان عفونت گوش داخلی

معمولا داروهایی تجویز می شوند که برای کنترل علائم مفید باشند . از این داروها می توان به آنتی هیستامین ها ، داروهای آرامش بخش و کورتیکواستروئیدها اشاره کرد . در صورت عفونت فعال آنتی بیوتیک تجویز می شود و برای کم شدن و تسکین سرگیجه از راه حلهای زیر استفاده کنید .

•     از تغییر دادن ناگهانی سر خود داری کنید
•    در حین حمله سرگیجه بنشینید
•    اگر دراز کشیده اید یا نشسته اید به آرامی از جایتان بلند شوید .
•    در هنگام حملات سرگیجه از نگاه کردن به چراغهای چشمک زن و صفحات روشن خودداری کنید .
•     از نور کم به جای تاریکی یا نور خیلی زیاد استفاده نمایید .
•  از سوار شدن در مترو و اتوبوس خودداری کنید .
•     از رانندگی جدا خودداری فرمائید .
•    در پیک حملات از ورزش و حرکات بدنی خودداری نمایید .

حقایق و نکاتی در مورد عفونتهای گوش داخلی

•    شایع ترین علت عفونت گوش داخلی ویروسها هستند و کمتر به صورت باکتریال اتفاق می افتد .
•     بیشتر عفونتهای گوش میانی و خارجی خفیف بوده و طی یک یا دو هفته درمان می شوند اما عفونتهای گوش داخلی دوام بیشتری دارد .
•    توجه داشته باشید اکثر عفونتهای گوش در گوش میانی اتفاق می افتد و علائم آن با عفونتهای گوش داخلی متفاوت است . معمولا عفونتهای گوش میانی با تب و ترشحات همراه است و بیمار دارای علائم گلو درد و فشار سینوسی و آبریزش بینی است که در عفونتهای گوش داخلی دیده نمی شود
•     مشکلات شنوایی در عفونتهای گوش داخلی بیشتر است .
•    عفونتهای گوش داخلی همراه با تهوع و سرگیجه و استفراغ است که معمولا در عفونتهای گوش میانی دیده نمی شود .
• غفونت گوش داخلی مسری نیست اما علت آن که ویروس یا باکتری است ممکن است مسری می باشد .آسیب های استفاده از گوش پاک کن را جدی بگیرید

توصیه و سفارش

•    از درمانهای خانگی پرهیز کنید .
•     در هنگام تب و درد گوش سریعا به پزشک مراجعه کنید .
•     داروهای تجویزی را منظم استفاده کنید .
•     قبل و بعد از درمان حتما طبق نظر به پزشک آزمایش شنوایی سنجی انجام دهید .
•     اگر عفونتها تکرار شونده باشند نیاز به بررسیهای بیشتری می باشد .
  حتما به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه نمایید .
•    در درمان صبور باشید و استرس بی مورد را در خود کم کنید

 سایت www.mayoclinic.org درباره علائم و نشانه های عفونت گوش اینگونه می گوید:

The middle ear includes three small bones. They are the hammer, called the malleus; anvil, known as incus; and stirrup, known as stapes. The eardrum lies between the middle ear and outer ear. The middle ear connects to the back of the nose and throat by a narrow area calledtheeustachian tube. The snail-shaped cochlea is part of the inner ear

 سوالات متداول عفونت گوش 

بهترین آنتی بیوتیک برای عفونت گوش بزرگسالان چیست؟

بهترین آنتی بیوتیک برای عفونت گوش بزرگسالان بسته به نوع عفونت (خارجی، میانی یا داخلی)، شدت بیماری و عامل میکروبی متفاوت است. در عفونت گوش خارجی معمولا قطره های آنتی بیوتیکی موضعی تجویز می شود و در عفونت گوش میانی یا داخلی، آنتی بیوتیک خوراکی یا تزریقی با نظر پزشک استفاده می گردد. مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک توصیه نمی شود.

درمان خانگی عفونت گوش در بزرگسالان چیست؟

درمان خانگی عفونت گوش بیشتر جنبه حمایتی دارد و شامل استراحت کافی، پرهیز از خیس شدن گوش، استفاده از مسکن های ساده برای کاهش درد و تقویت سیستم ایمنی است. توجه داشته باشید درمان های خانگی جایگزین درمان پزشکی نیستند و در صورت درد شدید، ترشح یا سرگیجه، مراجعه به پزشک ضروری است

چه زمانی درمان خانگی عفونت گوش کافی نیست؟

اگر درد گوش شدید باشد، ترشح وجود داشته باشد، شنوایی کاهش یابد یا سرگیجه و تب دیده شود، درمان خانگی کافی نیست و مراجعه فوری به پزشک ضروری است. تاخیر در درمان می تواند باعث عوارضی مانند پارگی پرده گوش یا آسیب شنوایی شود.