شنوایی سنجی

شنوایی سنجی چیست؟ انجام تست ادیومتری با دستگاه های دقیق

تست شنوایی سنجی (ادیومتری / Audiometry) مجموعه ای از آزمایش ها و اندازه گیری های تخصصی است که برای بررسی میزان شنوایی و ارزیابی عملکرد گوش انجام می شود. این تست مشخص می کند فرد چه صداهایی را، با چه شدتی و در چه فرکانس هایی می شنود و آیا دچار کاهش شنوایی شده است یا خیر. همان طور که انجام چکاپ های دوره ای برای سلامت عمومی بدن یا مراجعه به اپتومتریست برای بررسی بینایی ضروری است، سنجش شنوایی نیز نقش مهمی در اطمینان از سلامت گوش ها، تشخیص زودهنگام کم شنوایی و پیشگیری از پیشرفت اختلالات شنوایی دارد. در کلینیک شنوایی سنجی اشراق، تست های شنوایی با استفاده از تجهیزات دقیق و به روز برای تست شنوایی سنجی  نوزادان، کودکان و بزرگسالان انجام می شود تا وضعیت شنوایی به صورت کامل و تخصصی بررسی گردد.

اگر زمان کافی برای مطالعه کامل این مقاله را ندارید، ویس زیر به صورت کامل تمام نکات مهم را برای شما توضیح می دهد.

 آشنایی با سیستم شنوایی 

جدول انواع تست های شنوایی سنجی

آشنایی با انواع روش ها و تست های شنوایی سنجی

ادیومتری (Audiometry)

ادیومتری به مجموعه آزمایش هایی گفته می شود که برای سنجش میزان شنوایی، تعیین نوع و شدت کم شنوایی انجام می گیرد. این تست ها مشخص می کنند مشکل شنوایی در کدام بخش گوش (خارجی، میانی، داخلی یا مسیر عصبی) قرار دارد و پایه اصلی تشخیص و درمان اختلالات شنوایی محسوب می شوند.

شنوایی سنجی تن خالص (Pure Tone Audiometry)

شنوایی سنجی تن خالص رایج ترین تست شنوایی است که در آن آستانه شنوایی هر گوش به صورت جداگانه در فرکانس های مختلف (معمولا 250 تا 8000 هرتز) اندازه گیری می شود. نتیجه این آزمایش به شکل ادیوگرام ثبت شده و میزان شنوایی بر حسب دسی بل مشخص می گردد. این تست نقش اصلی در تشخیص کاهش شنوایی دارد.

آزمایش هدایت استخوانی

در این آزمایش، انتقال صدا از طریق استخوان جمجمه بررسی می شود تا تفاوت بین کم شنوایی انتقالی و حسی عصبی مشخص گردد. تست هدایت استخوانی معمولا همراه با شنوایی سنجی تن خالص انجام می شود و به تعیین محل دقیق اختلال شنوایی کمک می کند.

شنوایی سنجی گفتار (Speech Audiometry)

شنوایی سنجی گفتار توانایی فرد در شنیدن و درک کلمات را ارزیابی می کند. این تست نشان می دهد فرد تا چه حد می تواند گفتار را در شرایط مختلف بشنود و متوجه شود.

SRT (Speech Reception Threshold)

در این بخش، آستانه دریافت گفتار اندازه گیری می شود؛ یعنی کمترین شدتی که فرد می تواند کلمات ساده را تشخیص دهد.

SDS (Speech Discrimination Score)

در تست SDS، درک گفتار در شدت بالاتر از آستانه شنوایی بررسی می شود و مشخص می گردد فرد چه درصدی از کلمات را به درستی متوجه می شود. این تست برای انتخاب و تنظیم سمعک اهمیت زیادی دارد.

تمپانومتری (Tympanometry)

تمپانومتری برای بررسی عملکرد گوش میانی، پرده گوش و استخوانچه ها انجام می شود. این آزمایش می تواند وجود مایع در گوش میانی، پارگی پرده گوش، اختلال در شیپور استاش یا مشکلات استخوانچه ها را مشخص کند.

رفلکس اکوستیک (رفلکس صوتی)

در این تست، واکنش عضلات گوش میانی به صداهای بلند بررسی می شود. رفلکس اکوستیک اطلاعات مهمی درباره سلامت گوش میانی، عصب شنوایی و مسیر عصبی شنوایی ارائه می دهد و در تشخیص برخی اختلالات عصبی کاربرد دارد.

OAE (Otoacoustic Emissions)

آزمایش OAE عملکرد حلزون گوش (سلول های مویی) را بررسی می کند. این تست نیازی به همکاری بیمار ندارد و بیشتر برای غربالگری شنوایی نوزادان و کودکان استفاده می شود. پاسخ طبیعی در OAE نشان دهنده عملکرد مناسب گوش داخلی است.

ABR (Auditory Brainstem Response)

تست ABR پاسخ های الکتریکی مسیر شنوایی و ساقه مغز را به صدا بررسی می کند. این آزمایش برای تشخیص کم شنوایی های عصبی، بررسی سلامت عصب شنوایی و ارزیابی شنوایی نوزادان بسیار کاربردی است.

ASSR

آزمایش ASSR نوعی تست الکتروفیزیولوژیک است که آستانه شنوایی را به صورت عینی تخمین می زند. این تست در نوزادان، کودکان و افرادی که همکاری لازم را ندارند، برای تعیین شدت دقیق کم شنوایی استفاده می شود.

روش انجام آزمایش شنوایی سنجی

• بیمار روی صندلی داخل اتاقک شنوایی سنجی می نشیند و کارشناس شنوایی قبل از شروع، توضیحات لازم درباره روند انجام آزمایش را به بیمار ارائه می دهد.

• از بیمار خواسته می شود هر زمان که صدای بوق یا سوت ریز را از داخل هدفون شنید، با بالا بردن دست، فشار دادن دکمه مخصوص یا گفتن کلمه «بله» پاسخ خود را اعلام کند.

• کارشناس شنوایی مشخص می کند آزمایش از کدام گوش آغاز می شود و سپس هدفون ها را به صورت صحیح و استاندارد روی گوش بیمار قرار می دهد؛ قرارگیری درست هدفون نقش بسیار مهمی در دقت نتایج دارد.

• پس از قرار دادن هدفون ها، آزمایش شنوایی سنجی آغاز می شود. مدت زمان انجام تست به میزان همکاری بیمار بستگی دارد.

• آزمایش معمولا از فرکانس ۱ کیلوهرتز شروع می شود و سپس به صورت فرکانس به فرکانس، آستانه شنوایی بیمار ثبت می گردد.

• پس از پایان سنجش از راه هوایی، شنوایی سنجی از راه استخوانی (Bone Conduction) انجام می شود؛ در این مرحله یک ارتعاش دهنده مخصوص پشت گوش بیمار قرار می گیرد و آستانه شنوایی در فرکانس های مختلف از طریق استخوان اندازه گیری می شود.

دلایل از دست دادن شنوایی چیست؟

از دست دادن شنوایی می تواند به دلایل مختلفی رخ دهد و بسته به علت، به صورت موقت یا دائمی، خفیف تا شدید ظاهر شود. یکی از شایع ترین دلایل، افزایش سن است که به تدریج باعث کاهش شنوایی حسی عصبی می شود. قرار گرفتن طولانی مدت در معرض صداهای بلند مانند صدای ماشین آلات صنعتی، موسیقی با هدفون یا انفجارهای ناگهانی نیز می تواند به سلول های شنوایی گوش داخلی آسیب برساند.
عفونت های گوش، تجمع جرم گوش، پارگی پرده گوش و اختلالات گوش میانی از دیگر عوامل رایج کاهش شنوایی هستند. علاوه بر این، عوامل مادرزادی و ژنتیکی، آسیب های عصبی، ضربه به سر، برخی بیماری ها مانند دیابت و مشکلات عروقی، و مصرف بعضی داروهای آسیب زننده به گوش نیز در بروز کم شنوایی نقش دارند. تشخیص دقیق علت کاهش شنوایی تنها با انجام تست های تخصصی شنوایی سنجی امکان پذیر است.

نکته مهم درباره مسیرهای شنوایی

شنوایی انسان از دو مسیر اصلی انجام می شود:

• 1.مسیر هوایی (Air Conduction): صدا از طریق گوش خارجی، گوش میانی و سپس گوش داخلی وارد سیستم شنوایی می شود.

  2.مسیر استخوانی (Bone Conduction): صدا از طریق ارتعاشات استخوانی مستقیما به حلزون گوش داخلی منتقل می شود.

بررسی هم زمان این دو مسیر به شنوایی شناس کمک می کند نوع و محل دقیق کاهش شنوایی را به درستی تشخیص دهد.

ادیوگرام چیست؟

ادیوگرام نموداری است که وضعیت شنوایی هر گوش را در فرکانس ها و شدت های مختلف صدا نشان می دهد. این نمودار حاصل نتایج آزمایش شنوایی سنجی است و به شنوایی شناس کمک می کند میزان، نوع و الگوی کم شنوایی فرد را به صورت دقیق بررسی کند.

در برگه ادیوگرام:

• محور عمودی نشان دهنده شدت صدا بر حسب دسی بل (dB) است.

• محور افقی شامل فرکانس های مختلف صدا از 250 تا 8000 هرتز (250، 500، 1000، 2000، 4000 و 8000 هرتز) می باشد.

آستانه شنوایی در هر فرکانس با علائم قراردادی ثبت شده و این علائم با خطوط به یکدیگر متصل می شوند تا نمودار شنوایی فرد شکل بگیرد.

علائم قراردادی در ادیوگرام

• گوش راست معمولا با رنگ قرمز و علامت دایره (O) نمایش داده می شود.

• گوش چپ با رنگ آبی و علامت ضربدر (X) مشخص می گردد.

• نتایج شنوایی از راه استخوانی (BC) با علامت های > یا < و به رنگ آبی یا قرمز ثبت می شوند.

ثبت هر پاسخ زمانی انجام می شود که بیمار در حداقل ۵۰ درصد موارد پاسخ صحیح ارائه دهد؛ در این حالت، آن آستانه شنوایی معتبر تلقی شده و در ادیوگرام ثبت می شود.

ادیوگرام چه اطلاعاتی به ما می دهد؟

ادیوگرام به صورت دقیق نشان می دهد:

• میزان کم شنوایی چقدر است

• الگوی کم شنوایی چگونه است (یک طرفه یا دوطرفه، فرکانسی یا کلی)

• نوع کم شنوایی چیست (انتقالی، حسی عصبی یا آمیخته)

میزان کم شنوایی بر اساس ادیوگرام

• ۰ تا ۲۵ دسی بل: شنوایی طبیعی

• ۲۶ تا ۴۰ دسی بل: کم شنوایی خفیف

• ۴۱ تا ۵۵ دسی بل: کم شنوایی متوسط

• ۵۶ تا ۷۰ دسی بل: کم شنوایی متوسط رو به شدید

• ۷۱ تا ۹۰ دسی بل: کم شنوایی شدید

• بیش از ۹۰ دسی بل: کم شنوایی عمیق

مشکلات ارتباطی بر اساس میزان کم شنوایی

کم شنوایی در حد خفیف

شنیدن صدای نرم و ریز مشکل دارد گفتگوها را در محیط آرام می شنود اما در محیطهای پر سرو صدا مشکل دارد.

کم شنوایی متوسط

در شنیدن مکالمه در محیطهای شلوغ بسیار مشکل دارد و در محیطهای ساکت مقداری مشکل دارد و باید از سمعک استفاده کند.

 کم شنوایی شدید

فقط با سمعک می تواند ارتباط برقرار کند باید با صدای بلند با فرد صحبت کرد.

 کم شنوایی عمیق

به طور کلی گفتار را درک نمی کند و صداهای بسیار بلند را نیز نمی شنود و حتما باید از سمعک استفاده کند .

نوع کم شنوایی

1- کم شنوایی حسی عصبی

ساختار گوش داخلی یا عصب گوش بر اثر عوامل مختلف دچار اختلال می شود و غیر قابل برگشت می باشد . 

2- کم شنوایی انتقالی

ساختار انتقال صوت در گوش دچار اختلال می شود که شامل گوش خارجی و میانی و پرده گوش می باشد در بیشتر موارد با دارو و جراحی قابل برگشت می باشد .

3- کم شنوایی آمیخته ( mix )

ترکیبی از کم شنوایی انتقالی + حسی عصبی می باشد .

علل کم شنوایی حسی عصبی

•  قرار گرفتن در معرض صداهای بلند
•  عفونتهای ویروسی ( سرخک ، سرخچه ، مننژیت و ...)
•  بیماریهای خود ایمنی
• داروهای سمیت گوش ( داروهایی که برای گوش مضر هستند )
•  علل خانوادگی و ارثی
•  ضربه به سر
•  مشکلات حین زایمان
•  بیماریهای دوران بارداری و ...

علل کم شنوایی انتقالی

•  پارگی های پرده گوش بر اثر ضربه و عفونت
•  عفونتهای گوش خارجی و میانی
•  جرم گوش
•  چسبندگی استخوان گوش میانی ( اتواسلکروزیس )
•  اختلالات ناهنجاریهای مادر زادی گوش خارجی و میانی

انواع روش های درمان کم شنوایی

روش درمان کم شنوایی به علت، نوع و شدت کاهش شنوایی بستگی دارد. پس از انجام شنوایی سنجی و تشخیص دقیق، شنوایی شناس یا پزشک متخصص مناسب ترین روش درمان را انتخاب می کند. به طور کلی، درمان کم شنوایی به روش های زیر انجام می شود:

درمان دارویی

در مواردی که کم شنوایی به دلیل عفونت گوش، التهاب، تجمع مایع در گوش میانی یا مشکلات موقتی ایجاد شده باشد، درمان دارویی می تواند باعث بهبود یا بازگشت شنوایی شود. این روش معمولا برای کم شنوایی های موقت کاربرد دارد.

درمان جراحی

برخی از اختلالات شنوایی مانند پارگی پرده گوش، مشکلات استخوانچه های گوش میانی یا بیماری هایی مثل اتواسکلروز ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند. جراحی با هدف اصلاح ساختار گوش و بهبود انتقال صدا انجام می شود.

استفاده از سمعک

سمعک یکی از رایج ترین و موثرترین روش های درمان کم شنوایی دائمی است. سمعک ها با تقویت صدا، به فرد کمک می کنند صداها و گفتار را واضح تر بشنود. امروزه انواع مختلفی از سمعک ها مانند سمعک نامرئی، پشت گوشی، داخل گوشی و دیجیتال متناسب با شرایط شنوایی و سبک زندگی افراد در دسترس است.

کاشت حلزون گوش

در افرادی که دچار کم شنوایی شدید تا عمیق هستند و سمعک پاسخ مناسبی برای آن ها ایجاد نمی کند، کاشت حلزون گوش می تواند گزینه درمانی مناسبی باشد. این روش با تحریک مستقیم عصب شنوایی، امکان دریافت صدا را فراهم می کند.

توانبخشی شنوایی

توانبخشی شنوایی شامل آموزش هایی مانند درک گفتار، لب خوانی، تمرینات شنیداری و آموزش مهارت های ارتباطی است. این روش به ویژه برای کودکان کم شنوا و افرادی که به تازگی از سمعک استفاده می کنند اهمیت زیادی دارد

به نقل از سایت baptisthealth:

Audiologists and other healthcare providers use various types of hearing tests to confirm adequate hearing function or identify and measure hearing loss. These safe, painless evaluations help them diagnose hearing problems and determine the best treatment. Often performed in a soundproof booth and with special headphones, the hearing loss tests produce results that are documented in an audiogram — a visual representation of a person’s hearing deficit

ادیولوژیست ها و سایر ارائه دهندگان خدمات سلامت از انواع مختلف تست های شنوایی برای تأیید عملکرد مناسب شنوایی یا شناسایی و اندازه گیری کم شنوایی استفاده می کنند. این ارزیابی های ایمن و بدون درد به آن ها کمک می کند مشکلات شنوایی را تشخیص داده و بهترین روش درمان را تعیین کنند.

تست های شنوایی معمولاً در اتاقک های عایق صدا و با استفاده از هدفون های مخصوص انجام می شوند و نتایج آن ها در قالب «ادیوگرام» ثبت می گردد؛ نموداری که نمایانگر میزان و نوع کم شنوایی فرد است

نحوه آمادگی برای تست شنوایی سنجی

برای اینکه نتایج تست شنوایی سنجی دقیق و قابل اعتماد باشد، رعایت چند نکته ساده قبل از انجام آزمایش اهمیت زیادی دارد:

• قبل از مراجعه، از تمیز بودن گوش ها اطمینان حاصل کنید؛ وجود جرم گوش می تواند نتیجه آزمایش را تحت تاثیر قرار دهد.

• در صورت ابتلا به سرماخوردگی، عفونت گوش، گرفتگی بینی یا سینوس ها، حتما موضوع را به کارشناس شنوایی اطلاع دهید.

• حداقل ۲۴ ساعت قبل از تست از قرار گرفتن در محیط های پر سر و صدا مانند کنسرت، کارگاه های صنعتی یا استفاده طولانی از هدفون خودداری کنید.

• در روز انجام آزمایش، خواب کافی داشته باشید و با آرامش در جلسه شنوایی سنجی حاضر شوید.

• در صورت مصرف داروهای خاص یا داشتن سابقه بیماری های گوش، سرگیجه یا وزوز گوش، اطلاعات لازم را به شنوایی شناس اعلام کنید.

• کودکان و نوزادان بهتر است در زمان آرام بودن یا خواب طبیعی برای انجام تست های شنوایی سنجی مراجعه کنند تا نتایج دقیق تری ثبت شود.

• هنگام انجام آزمایش، دستورالعمل های کارشناس شنوایی را با دقت دنبال کرده و در زمان شنیدن صداها پاسخ مناسب بدهید.

سخن پایانی شنوایی سنجی، قدم اول برای شنیدن بهتر

شنوایی سالم نقش مهمی در کیفیت زندگی، ارتباطات اجتماعی و آرامش ذهنی دارد و شنوایی سنجی منظم بهترین راه برای تشخیص زودهنگام مشکلات شنوایی و جلوگیری از پیشرفت آن هاست. اگر احساس می کنید شنوایی شما یا یکی از اعضای خانواده تان کاهش یافته، منتظر شدیدتر شدن علائم نمانید. در سمعک اشراق، شنوایی سنجی با تجهیزات دقیق و زیر نظر شنوایی شناس انجام می شود و در صورت نیاز، مناسب ترین راهکار درمانی و سمعک متناسب با شرایط شنوایی شما پیشنهاد خواهد شد.
برای آگاهی از قیمت سمعک و انتخاب بهترین گزینه متناسب با بودجه و نیازتان، می توانید به صفحه قیمت سمعک مراجعه کنید و با اطمینان برای حفظ و بهبود شنوایی خود اقدام نمایید.